Jak bezpiecznie przechowywać kryptowaluty?

Inwestowanie w kryptowaluty bardzo często koncentruje się na wyborze odpowiednich aktywów i momentu wejścia lub wyjścia z rynku. Znacznie rzadziej uwaga inwestorów skupia się na kwestii, która z praktycznego punktu widzenia ma charakter fundamentalny, czyli na sposobie przechowywania posiadanych środków.

Modele przechowywania aktywów cyfrowych

Tymczasem to właśnie model przechowywania kryptowalut decyduje o faktycznym poziomie bezpieczeństwa inwestycji. W przeciwieństwie do tradycyjnych instrumentów finansowych, w tym przypadku nie mamy do czynienia z jednym, ustandaryzowanym systemem ochrony aktywów, jak choćby ten zapewniany przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych. Odpowiedzialność za zabezpieczenie instrumentów w dużej mierze spoczywa na samym inwestorze.

W praktyce wybór sprowadza się do dwóch podstawowych modeli – przechowywania środków na rachunkach prowadzonych przez podmioty trzecie (np. giełdy) lub w ramach tzw. portfeli zewnętrznych, nad którymi użytkownik sprawuje bezpośrednią kontrolę.

To właśnie ten drugi model, choć bardziej wymagający, uznawany jest za rozwiązanie zapewniające najwyższy poziom bezpieczeństwa.

Portfele zewnętrzne – pełna kontrola, pełna odpowiedzialność

Portfel zewnętrzny (ang. non-custodial wallet) to rozwiązanie, w którym użytkownik samodzielnie zarządza kluczami prywatnymi umożliwiającymi dostęp do kryptowalut. W odróżnieniu od giełd czy innych pośredników, żaden podmiot trzeci nie przechowuje środków ani nie ma możliwości ich zablokowania lub przeniesienia.

Z perspektywy bezpieczeństwa oznacza to eliminację jednego z głównych ryzyk – niewypłacalności lub awarii podmiotu prowadzącego rachunek. Historia rynku kryptowalut zna bowiem liczne przypadki, w których użytkownicy tracili dostęp do swoich aktywów w wyniku problemów po stronie giełdy.

Z drugiej strony model ten wiąże się z przeniesieniem pełnej odpowiedzialności na właściciela portfela. Utrata klucza prywatnego lub tzw. frazy odzyskiwania (seed phrase) w praktyce oznacza trwałą utratę dostępu do środków, bez możliwości ich odzyskania.

W ramach portfeli zewnętrznych wyróżnia się dwa podstawowe rozwiązania:

Portfele sprzętowe (hardware wallets)

To fizyczne urządzenia przechowujące klucze prywatne w trybie offline. Dzięki temu są one odporne na większość zagrożeń związanych z cyberatakami. Transakcje wymagają fizycznego potwierdzenia na urządzeniu, co dodatkowo ogranicza ryzyko nieautoryzowanego dostępu. Z perspektywy bezpieczeństwa jest to rozwiązanie uznawane za najbardziej zaawansowane, choć mniej wygodne w codziennym użytkowaniu.

Portfele programowe (software wallets)

To aplikacje instalowane na komputerze lub urządzeniu mobilnym. Zapewniają większą wygodę i szybkość dostępu do środków, ale jednocześnie są bardziej podatne na zagrożenia związane z bezpieczeństwem urządzenia (np. złośliwe oprogramowanie, phishing).

Niezależnie od wybranego rozwiązania kluczowe znaczenie mają podstawowe zasady bezpieczeństwa, takie jak:

• bezpieczne przechowywanie frazy odzyskiwania (najlepiej offline),
• unikanie udostępniania danych dostępowych osobom trzecim,
• korzystanie z zaufanego oprogramowania i aktualnych zabezpieczeń.

Ekspozycja pośrednia – ETF i inne instrumenty notowane na giełdzie

Alternatywą dla bezpośredniego nabywania i przechowywania kryptowalut jest uzyskanie na nie ekspozycji za pośrednictwem instrumentów finansowych notowanych na giełdzie, takich jak ETF lub zbliżone konstrukcje (np. ETC lub ETN).

W tym modelu inwestor nie nabywa samych kryptowalut, lecz instrument, którego wartość odzwierciedla cenę określonego aktywa (np. bitcoina lub koszyka kryptowalut). Rozwiązania tego typu są oferowane przez wyspecjalizowane podmioty zarządzające aktywami i funkcjonują w ramach uregulowanego rynku kapitałowego.

Z perspektywy bezpieczeństwa kluczowa różnica polega na tym, że obowiązek przechowywania kryptowalut nie spoczywa na inwestorze. Odpowiedzialność ta jest przeniesiona na emitenta instrumentu oraz współpracujące z nim podmioty infrastrukturalne — w szczególności depozytariusza (custodian), który odpowiada za bezpieczne przechowywanie aktywów bazowych.

W praktyce są to wyspecjalizowane instytucje, stosujące zaawansowane rozwiązania technologiczne (np. przechowywanie w tzw. cold storage) oraz podlegające określonym standardom regulacyjnym. W przypadku europejskich produktów inwestycyjnych obowiązki w tym zakresie wynikają m.in. z przepisów dotyczących funkcjonowania funduszy inwestycyjnych oraz depozytariuszy na rynku kapitałowym.

Ryzyka operacyjne i inwestowanie przez fundacje rodzinne

Model ten istotnie ogranicza ryzyka operacyjne po stronie inwestora — w szczególności związane z utratą kluczy prywatnych czy błędami w zakresie zabezpieczenia portfela. Jednocześnie wiąże się z kosztami w postaci opłat za zarządzanie pobieranych przez emitenta instrumentu. Co do zasady są one niższe niż w przypadku tradycyjnych funduszy inwestycyjnych, jednak pozostają stałym elementem inwestycji i powinny być uwzględniane przy ocenie jej efektywności.

Instrumenty tego typu są obecnie notowane na wielu giełdach europejskich, a część z nich jest dostępna również dla inwestorów działających na rynku polskim, w tym na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Rozwiązanie to ma szczególne znaczenie w kontekście fundacji rodzinnych. Obowiązujące przepisy oraz aktualna praktyka interpretacyjna wykluczają możliwość bezpośredniego inwestowania przez nie w kryptowaluty. To sprawia, że notowane na giełdzie instrumenty zapewniające na nie ekspozycję pozostają, obok rzecz jasna instrumentów pochodnych, których specyfika wymaga jednak szczególnej ostrożności w kontekście fundacji rodzinnej, jedyną dopuszczalną formą uczestnictwa w tym rynku.

Jak bezpiecznie przechowywać kryptowaluty? | Podsumowanie

Wybór pomiędzy bezpośrednim przechowywaniem kryptowalut a ekspozycją pośrednią zależy więc przede wszystkim od indywidualnych preferencji inwestora – w szczególności od jego podejścia do ryzyka, poziomu zaangażowania operacyjnego oraz oczekiwanego zakresu kontroli nad aktywami.

Niniejszy artykuł nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej.

Najczęściej zadawane pytania