Czy treść wygenerowana przez AI podlega ochronie prawa autorskiego?

Z perspektywy prawa autorskiego kluczowe znaczenie ma to, czy dana treść stanowi utwór.

Prawo autorskie chroni przejawy działalności człowieka. W przypadku AI ten element nie ma zastosowania lub jest mocno ograniczony. W przypadku wygenerowania treści przez AI lub głównie przez AI, bez istotnego wkładu twórczego człowieka, to treść ta nie podlega ochronie prawa autorskiego.

Zgodnie z prawem autorskim prawa do utworu przysługują twórcy.

Case Study – treści wygenerowane przez AI

Ciekawym przykładem jest sprawa Thaler przeciwko Comptroller. Sprawa była prowadzona w wielu jurysdykcjach. Zarówno sąd w Wielkiej Brytanii jak i USA wydał wyrok prowadzący do tożsamego rezultatu normatywnego, a mianowicie, że tylko człowiek (nie AI) może być wynalazcą (sprawa dotyczyła zgłoszenia przez Stephen’a Thaler’a wniosków patentowych, wskazując system AI DABUS jako wynalazcę. Źródło: UK: [2023] UKSC 49, USA: 43 F.4th 1207 (Fed. Cir. 2022), Europa: sprawa przed europejskim Urzędem patentowym J 0008/20 (Designation of inventor/DABUS), Niemcy: BGH – DABUS (Federal Court of Justice)2024, Szwajcaria: B-2532/2024).

Wykorzystanie AI w biznesie

Wykorzystując komercyjnie treści wygenerowane przez AI w relacjach biznesowych należy mieć na względzie ryzyko prawne, wizerunkowe czy etyczne.

Ryzyko prawne dotyczy w szczególności sytuacji tworzenia treści na zamówienie, kreowania się jako twórca treści, gwarantując tym samym oryginalność treści oraz w przypadku konieczności przeniesienia praw autorskich na osobę trzecią, w tym kontrahenta.

We wskazanych sytuacjach nie możemy polegać w zbyt dużym stopniu na AI. Zgodnie z wcześniejszymi rozważanymi, jeśli wytworzona treść nie spełnia kryteriów „utworu”, nie jest możliwym przeniesie praw autorskich.

Jakie są warunki korzystania z narzędzi AI?

Nie mniej istotną kwestią, której nie można pominąć, są warunki na jakich można korzystać z narzędzi AI.

Każdy dostawca narzędzi AI określa w regulaminie zasady użytkowania, udostępniania i publikacji treści publikacji oraz dopuszczalność biznesowego wykorzystania.

Naruszenie zasad zawartych w regulaminie może prowadzić do powstania odpowiedzialności prawnej, niezależnie od odrębnych przepisów prawa autorskiego.

Zapoznanie się z treścią regulaminów jest jednym z podstawowych obowiązków, który należy spełnić przed komercyjnym wykorzystaniem treści powstałej przez lub z pomocą AI.

Warto przyjąć zasadę: AI powinno być narzędziem wsparcia, a nie jedynym wytwórcą treści. Wygenerowane treści powinny być traktowane jako punkt wyjścia, naprowadzenie na możliwe rozwiązania danego zagadnienia. W praktyce wiąże się to z samodzielnym rozwijaniem i modyfikowaniem wygenerowanych treści poprzez dodawanie własnych osądów, wniosków i komentarzy.

Ochrona prawna a indywidualny charakter utworu

Traktując wygenerowane treści przez AI nie jako efekt końcowy, tylko pomocniczy, szanse na objęcie ochroną prawną wytworzonych treści znacząco wzrastają (gdy zaistnieje charakter twórczy).

Warto dodać, że uzależnienie ochrony od występowania w utworze cechy indywidualności nie oznacza, aby cecha ta miała przejawiać się w jakimś określonym stopniu jej natężenia. Także w razie minimalnego stopnia indywidualności dopuszczalne jest kwalifikowanie ujawniającego tę cechę utworu jako przedmiotu prawa autorskiego (zob. Wyrok SA w Krakowie, I ACa 477/97). Zgodnie z powyższą tezą nawet niewielka indywidualność wystarczy, żeby utwór był chroniony prawem autorskim. Natomiast sam fakt, że ktoś coś stworzył samodzielnie, nie wystarcza. Utwór musi wyraźnie różnić się od już istniejących utworów, żeby podlegał ochronie. Utwór jest indywidualny, jeśli autor miał swobodę w jego tworzeniu i nie był w pełni ograniczony tym, co już istnieje, gdy wykazuje dostatecznie doniosłe różnice w porównaniu z uprzednio wytworzonymi produktami intelektualnymi (tamże).

Czy trzeba oznaczać treści stworzone przy pomocy AI? | Podsumowanie

Na dzień publikacji niniejszego artykułu, co do zasady, w kontekście własności intelektualnej – nie ma obowiązku oznaczania treści jako wygenerowanych przez AI.

W tym zakresie obowiązują jednak pewne wyjątki i dobre praktyki.

Wykorzystywanie treści wygenerowanych przez AI powinno odbywać się zgodnie z regulaminami konkretnych platform, które mogą wymagać ujawnienia użycia AI.

Należy zachować szczególną ostrożność, aby nie narazić się na zarzut celowego wprowadzania odbiorcy w błąd, co może nastąpić poprzez sugestię, że powstały tekst jest dziełem osoby fizycznej, przypisującej sobie jego autorstwo. Działania takie mogą rodzić ryzyka prawne i wizerunkowe dla „autora”.

Wypracowane dobre praktyki wskazują, że transparentność w zakresie odznaczania powstałych treści przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji jest szczególnie wskazana w niektórych branżach, takich jak np. media, edukacja, czy szeroko rozumiany sektor publiczny.

Oznaczanie treści wygenerowanych przez AI nie zawsze jest obowiązkowe, ale jest rozwiązaniem bezpiecznym i profesjonalnym.

Najczęściej zadawane pytania