Gazociągi i słupy

Właścicielom nieruchomości przez które przebiega infrastruktura gazociągowa lub energetyczna przysługuje szereg roszczeń względem zakładów przesyłowych, o ile urządzenia przesyłowe zostały posadowione na nieruchomości nielegalnie. W pierwszej kolejności należy zatem zweryfikować czy przedsiębiorca przesyłowy legitymuje się tytułem prawnym uprawniającym go do korzystania z nieruchomości. Brak podstaw prawnych po stronie zakładu przesyłowego do budowy i eksploatacji urządzeń przesyłowych otwiera właścicielom nieruchomości możliwość dochodzenia roszczeń w trybie administracyjnym lub przed sądem powszechnym.

Celem ustalenia czy urządzenia przesyłowe zostały posadowione na nieruchomości legalnie należy odszukać dokumenty potwierdzające obecność urządzeń na nieruchomości. Takimi dokumentami mogą być decyzje administracyjne zezwalające na posadowienie urządzeń lub wszelkie dokumenty ograniczające prawo własności. W przypadku niedysponowania takimi dokumentami przez właściciela nieruchomości, zalecane jest wystąpienie ze stosownymi wnioskami do zakładu przesyłowego i organów administracji publicznej, celem ustalenia czy w swoich zasobach archiwalnych posiadają dokumentację wykazującą legalność posadowienia infrastruktury przesyłowej.

Tak, co do zasady, właściciel nieruchomości obciążonej infrastrukturą przesyłową może żądać usunięcia urządzeń przesyłowych znajdujących się na jego gruncie, jeżeli zostały one posadowione przez przedsiębiorcę przesyłowego bez tytułu prawnego lub wykraczają poza zakres istniejących uprawnień przedsiębiorcy przesyłowego.

Właściciel nieruchomości obciążonej infrastrukturą przesyłową w związku z korzystaniem z jego nieruchomości przez przedsiębiorcę przesyłowego bez tytułu prawnego może żądać wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości – co do zasady za okres 6 lat wstecz od daty wytoczenia powództwa. Wysokość wynagrodzenia uzależniona jest od wielu czynników w tym m.in. od rodzaju infrastruktury przesyłowej, szerokości pasa służebności i ich usytuowania na nieruchomości. W praktyce do szacowania wysokości wynagrodzenia najczęściej przyjmuje się rynkowe stawki czynszu za dzierżawę bądź najem podobnych gruntów w okolicy.

Ustanowienie służebności przesyłu może odbyć się również na mocy porozumienia (umowy) pomiędzy właścicielem nieruchomości a przedsiębiorcą przesyłowym. Właściciel gruntu ma pełne prawo negocjować warunki tej służebności – obejmujące zakres i sposób korzystania z nieruchomości, obowiązków przedsiębiorcy, a także wysokość rekompensaty za jej ustanowienie. Warto jednak pamiętać, że w przypadku niedojścia z przedsiębiorcą do porozumienia możliwe jest wystąpienie na drogę sądową.

Najlepiej rozpocząć od zebrania wszystkich dokumentów i wyceny swoich roszczeń – w tym sugerowana jest pomoc specjalistów lub rzeczoznawcy majątkowego. Następnie warto rozpocząć negocjacje z operatorem i jasno przedstawić swoje oczekiwania. W przypadku braku porozumienia stron, np. odmowy ustalenia służebności za wynagrodzeniem, możliwe jest skierowanie sprawy na drogę sądową celem przymuszenia przedsiębiorcy do uregulowania stanu prawnego, a także wypłaty odpowiedniej rekompensaty.

Chociaż jest to rzadka sytuacja, to istnieją pewne okoliczności kiedy można znieść służebność przesyłu. Do takich przypadków należy zaliczyć: porozumienie stron, upływ terminu na który ustanowiono służebność lub zaprzestanie wykonywania służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego. Unieważnienie służebności przesyłu jest też możliwe jeżeli zostało ustanowione z naruszeniem prawa.

W pierwszej kolejności należy ustalić kto jest przedsiębiorcą przesyłowym i czy służebność nie została już formalnie uregulowana. Jeżeli podstawa prawna do korzystania z nieruchomości nie istniała podczas wykorzystywania infrastruktury przesyłowej, należy wystąpić do przedsiębiorcy przesyłowego z wezwaniem do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z części nieruchomości. W przypadku niedojścia do porozumienia konieczne może być wystąpinie na drogę sądową.