Rozwój sztucznej inteligencji sprawił, że tworzenie realistycznych materiałów audio i wideo stało się niezwykle łatwe i dostępne niemal dla każdego użytkownika Internetu. Obecnie coraz częściej dochodzi do naruszeń prawa, manipulacji czy oszustw. Niejednokrotnie może prowadzić to do naruszenia reputacji osób fizycznych czy przedsiębiorców.
Obserwując stały rozwój sztucznej inteligencji można spodziewać się, że skala problemu może stale rosnąć, dlatego tak istotnym jest by znać zjawisko tzw. deepfake oraz jak można radzić sobie ze skutkami tego rodzaju naruszenia.
Czym właściwie jest deepfake i kiedy pojawia się kwestia odszkodowania?
Deepfake to wygenerowany lub zmodyfikowany przy użyciu sztucznej inteligencji materiał audio, wideo albo obraz, który realistycznie imituje wygląd, głos, mimikę lub zachowanie konkretnej osoby. Rozwinięta technologia sprawia, że wygenerowane treści coraz trudniej odróżnić od rzeczywistych nagrań. Adresatem deepfake może stać się tak naprawdę każdy, nierzadko również influencer, pracownik spółki czy nawet członek zarządu. W przestrzeni publicznej pojawiają się nawet informacje, że tego rodzaju modyfikacje służą do wyłudzeń pieniędzy czy danych poprzez podszywanie się pod przedstawicieli firm czy instytucji finansowych.
Najczęściej można spotkać takie naruszenia jak:
- fałszywe nagrania wideo, które przedstawiają osobę wypowiadającą słowa, których nigdy nie powiedziała
- spreparowane nagrania audio, które imitują głos konkretnej osoby,
- manipulacja wizerunkiem i fotografiami
- publikowanie nieprawdziwych materiałów w mediach społecznościowych, które mają na celu ośmieszenie lub zdyskredytowanie danej osoby lub przedsiębiorstwa
Jakie dobra osobiste mogą zostać naruszone przez deepfake?
Należy pamiętać, że dobra osobiste zarówno osób fizycznych jak i spółek podlegają ochronie przez przede wszystkim przepisy kodeksu cywilnego. Przy użyciu deepfake’u może dojść do naruszenia:
- wizerunku,
- dobrego imienia,
- prywatności,
- godności,
- tajemnica korespondencji.
W przypadku osób prawnych naruszeniu podlegają przede wszystkim renoma firmy czy dobre imię przedsiębiorstwa. Z uwagi na łatwość publikacji i szybkość rozprzestrzeniania informacji w Internecie skutki deepfake mogą być niezwykle dotkliwe.
Czy publikacja deepfake’u jest nielegalna?
Sposób tworzenia czy generowania danego wideo lub fotografii sam w sobie nie zawsze będzie stanowiło naruszenie prawa. Kluczowe znaczenie ma w tym przypadku sposób wykorzystania i skutek jaki przynosi publikacja deepfake. Jeżeli dochodzi do manipulacji, ośmieszenia, satyrycznego wydźwięku w negatywnym znaczeniu to wówczas może dojść do wyrządzenia szkody. Powstanie tej ostatniej zaś daje możliwość dochodzenia roszczeń. W przypadku deepfake możliwa jest zarówno droga cywilna, ale i karna.
Odpowiedzialnym za szkodę którą wyrządził deepfake może być autor, osoba, która opublikowała treści, podmiot rozpowszechniający materiał czy nawet administrator platformy internetowej, na której doszło do publikacji bezprawnych materiałów, jeśli mimo zgłoszenia nie doszło do ich usunięcia.
Jakich roszczeń można dochodzić w przypadku naruszenia przez deepfake?
Osobie lub przedsiębiorstwu może przysługiwać dochodzenie roszczeń w sytuacji naruszenia dóbr osobistych i powstania szkody przez deepfake. Instrumentami, którym można się posłużyć są przede wszystkim możliwość wysnucia żądania o usunięcie materiałów z Internetu i mediów społecznościowych z jednoczesnym zakazem dalszego rozpowszechniania materiału, publikacja przeprosin, żądanie zapłaty odszkodowania za szkodę majątkową jeśli wystąpiła, a także zadośćuczynienia za szkodę o charakterze niemajątkowym.
W sytuacji powstania po stronie przedsiębiorcy szkód takich jak utrata klientów, spadek sprzedaży czy utrata kontaktów możliwe jest również dochodzenie rekompensaty za tego rodzaju straty finansowe.
Warto pamiętać, że postępowania dotyczące ochrony dóbr osobistych wymagają odpowiedniego zabezpieczenia dowodów. Szczególne znaczenie ma szybkie wykonanie zrzutów ekranu, zapisanie linków do publikacji czy zabezpieczenie nagrań przed ich usunięciem z sieci. Wartym zaznaczenia jest to, by przed usunięciem deepfake’u odpowiednio zabezpieczyć bezprawny materiał poprzez wykonanie zdjęć, zrzutów ekranu czy pobranie treści.
Podsumowanie
Deepfake stanowi jedno z największych wyzwań związanych z rozwojem sztucznej inteligencji i bezpieczeństwa w Internecie. Fałszywe materiały audio i wideo mogą prowadzić do poważnych naruszeń dóbr osobistych, utraty reputacji oraz realnych strat finansowych. Choć technologia rozwija się niezwykle dynamicznie, osoby poszkodowane nie pozostają bez ochrony prawnej.
W przypadku publikacji deepfake’u kluczowe znaczenie ma szybkie podjęcie działań oraz właściwe zabezpieczenie dowodów. Odpowiednio dobrane środki prawne pozwalają efektywnie dochodzić usunięcia materiałów, ochrony reputacji oraz rekompensaty finansowej za poniesione szkody.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sam fakt stworzenia deepfake’a jest nielegalny?
Nie zawsze. Samo wygenerowanie materiału nie musi naruszać prawa. Kluczowe znaczenie ma jego wykorzystanie – np. publikacja, która narusza czyjeś dobra osobiste, wprowadza w błąd lub wyrządza szkodę, może już rodzić odpowiedzialność prawną.
Jakie prawa przysługują osobie poszkodowanej przez deepfake?
Poszkodowany może żądać m.in. usunięcia materiału, zakazu jego dalszego rozpowszechniania, przeprosin, zadośćuczynienia za krzywdę oraz odszkodowania za straty finansowe, jeśli takie powstały.
Kto ponosi odpowiedzialność za publikację deepfake’u?
Odpowiedzialność może ponosić nie tylko autor materiału, ale także osoba, która go udostępniła, rozpowszechniła, a w niektórych przypadkach również administrator platformy, jeśli mimo zgłoszenia nie usunął treści.
