Rażąco niska cena – wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25

Rażąco niska cena to jedna z najbardziej problematycznych instytucji w zamówieniach publicznych. Jej ocena często prowadzi do sporów, a błędy zamawiających skutkują unieważnieniem czynności wyboru ofert. Dobrym przykładem jest wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25 z 12 czerwca 2025 r., który pokazuje, jak należy prawidłowo analizować wyjaśnienia wykonawcy i gdzie przebiega granica między formalizmem a rzeczywistą oceną oferty.

Czego dotyczy wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25? 

Sprawa analizowana w ramach wyroku KIO 1909/25 KIO 1910/25 dotyczyła postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na pełnienie funkcji Inżyniera Kontraktu przy realizacji inwestycji drogowej. Zamawiający zdecydował się na odrzucenie oferty jednego z wykonawców, uznając, że zawiera ona rażąco niską cenę.

Podstawą takiej decyzji był przede wszystkim brak dodatkowych dokumentów i dowodów, które zdaniem zamawiającego, powinny potwierdzać realność zaoferowanej ceny. Co istotne, zamawiający całkowicie pominął merytoryczną analizę wyjaśnień i skupił się wyłącznie na ich aspekcie formalnym, co stało się zarzewiem sporu. Analizując wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25, warto zauważyć, że sednem sporu było pytanie, czy brak zewnętrznych dowodów, takich jak chociażby wstępne oferty podwykonawców, automatycznie przesądza o tym, że oferta jest nierealna.

Jakie podejście do braku dowodów prezentuje wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25?

Krajowa Izba Odwoławcza jednoznacznie zakwestionowała restrykcyjne podejście zamawiającego, a wydany wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25 przyniósł niezwykle istotne dla rynku wnioski. 

KIO jednoznacznie zakwestionowała takie podejście. Izba wskazała, że:

• sama okoliczność braku dowodów nie przesądza o nierealności ceny,
• zamawiający ma obowiązek zbadać treść wyjaśnień, a nie tylko ich formę,
• możliwe jest wykazanie realności ceny na podstawie kalkulacji własnej wykonawcy.

To stanowisko ma ogromne znaczenie praktyczne – ogranicza nadmierny formalizm w postępowaniach.

Instytucja weryfikująca ofertę powinna dokonać realnej oceny ekonomicznej, odnieść się do konkretnych argumentów wykonawcy oraz uwzględnić specyfikę danego zamówienia, zwłaszcza gdy dotyczy ono sektora usługowego. Odrzucenie oferty wyłącznie z powodu braku załączników, bez głębszej analizy treści, stanowi naruszenie przepisów prawa zamówień publicznych. 

Wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25 – znaczenie dla wyjaśnień wykonawcy

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z wyroku jest to, że wyjaśnienia wykonawcy mają pierwszorzędne znaczenie, a dowody są jedynie ich uzupełnieniem.

W praktyce oznacza to, że szczegółowa i logiczna kalkulacja kosztów może być w zupełności wystarczająca, a brak dokumentów od podmiotów trzecich nie powinien decydować o odrzuceniu. Liczy się przede wszystkim spójność i logika wyliczeń, co jest szczególnie istotne w przypadku usług, gdzie koszty często opierają się na zasobach własnych wykonawcy. 

Choć omawiany wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25 stanowi punkt wyjścia, warto krótko uporządkować ogólne zasady dotyczące rażąco niskiej ceny.

W praktyce przyjmuje się, że cena jest podejrzana, gdy:

• odbiega od realiów rynkowych,
• nie uwzględnia wszystkich kosztów,
• wskazuje na ryzyko niewykonania zamówienia.

Jednocześnie:

• to wykonawca ma obowiązek wykazać realność ceny,
• zamawiający musi zapewnić rzetelną procedurę wyjaśniającą,
• ocena zawsze powinna być indywidualna.

Jakie błędy zamawiającego wskazał wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25?

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę przede wszystkim na trzy najważniejsze błędy popełnione przez zamawiającego: 

• skupienie się na braku dowodów zamiast na treści wyjaśnień,
• pominięcie analizy ekonomicznej kalkulacji,
• nadmierny formalizm.

W efekcie KIO nakazała ponowne przeprowadzenie badania ofert, uznając wcześniejsze działania zamawiającego za nieprawidłowe. 

Jakie znaczenie praktyczne ma ten wyrok?

Dla wykonawców omawiane orzeczenie stanowi bardzo ważną wskazówkę, że kluczowe znaczenie mają dobrze przygotowane i logiczne wyjaśnienia dotyczące ceny. Nawet jeśli wykonawca nie dysponuje rozbudowanymi dokumentami zewnętrznymi, nadal może skutecznie wykazać realność swojej oferty.

Z perspektywy zamawiających wyrok KIO 1909/25 KIO 1910/25 przypomina natomiast, że procedura badania rażąco niskiej ceny wymaga rzeczywistej analizy merytorycznej. Odrzucenie oferty nie może opierać się wyłącznie na formalnych brakach, lecz powinno wynikać z konkretnej i uzasadnionej oceny ekonomicznej.

Orzeczenie to wzmacnia więc standard rzetelnego badania ofert i może mieć istotny wpływ na przyszłe postępowania dotyczące odrzucenia oferty za rażąco niską cenę oraz procedury badania rażąco niskiej ceny w zamówieniach publicznych.

Najczęściej zadawane pytania