Składasz odwołania do KIO od lat? Uważaj, od marca 2026 r. wchodzą w życie duże zmiany w postępowaniach odwoławczych. Zmianie ulegną zasady postępowania dowodowego, sposób prowadzenia rozprawy, a także obowiązki zamawiającego. Przygotuj się do zmian, nasz ekspert dr Piotr Schmidt opisuje co cię czeka w 2026 r.
Jak będzie wyglądała rozprawa przed KIO?
Zgodnie z nowelizacją ustawy pzp, rozprawy przed KIO będą mogły być prowadzone zdalnie, podobnie jak to może się odbywać w standardowym postępowaniu przed sądem, w tym przed sądem zamówień publicznych. Ma to ułatwić dostęp do postępowań odwoławczych wykonawcom i zamawiającym spoza Warszawy, gdzie swoją siedzibę ma KIO. Postulowano, by KIO, na wzór UOKIK miało swoje delegatury w kilku miastach w Polsce. Możliwość prowadzenia rozpraw zdalnie wydaje się jeszcze lepszym rozwiązaniem. Przewiduje się, że liczba wnoszonych odwołań znacząco wzrośnie, co może skutkować znaczącym wydłużeniem postępowań, które dzisiaj są już rozwlekane, ze względu na niedobory osobowe w samej KIO.
Czy KIO będzie musiało czy tylko mogło zarządzić przeprowadzenie rozprawy zdalnie?
Co do zasady rozprawy przed KIO będą odbywały się zdalnie. Każdorazowo będzie o tym decydował prezes KIO. Innymi słowy rozprawy stacjonarne wciąż się będą odbywały. Prezes KIO wyznaczając termin rozprawy będzie decydował, czy rozprawa odbędzie się zdalnie czy stacjonarnie. Mimo to w przypadku, gdy strona będzie chciała osobiście uczestniczyć w rozprawie w siedzibie KIO, będzie miała taką możliwość. W KIO skład orzekający będzie zawsze obecny na sali rozpraw fizycznie.
Czy zarządzenie rozprawy zdalnej może być obligatoryjnie niedopuszczalne?
Prezes KIO może zdecydować o przeprowadzeniu rozprawy w standardowej formie. Rozprawa lub posiedzenie nie może zostać przeprowadzone zdalnie, jeżeli:
- charakter czynności przewidzianych do dokonania na rozprawie to wyklucza, np. gdy sprawa dotyczy kwestii objętych tajemnicą,
- inne okoliczności utrudniają efektywne przeprowadzenie postępowania zdalnego, np. duża liczba stron lub obszerność materiału dowodowego,
- nie ma możliwości zagwarantowania pełnej ochrony praw procesowych stron i uczestników postępowania oraz prawidłowego przebiegu postępowania.
Należy zaznaczyć, że decyzja o nie zarządzeniu rozprawy w trybie zdalnym musi mieć obiektywne uzasadnienie i nie może wynikać z „widzi mi się” Prezesa KIO.
Kiedy KIO może odmówić zdalnego uczestnictwa w rozprawie zdalnej?
W sytuacji, gdy rozprawa prowadzona jest zdalnie, skład orzekający może odmówić uczestnikowi postepowania udziału zdalnego. Skład orzekający może odmówić uczestnikowi udziału zdalnego, gdy:
- warunki w miejscu pobytu osoby biorącej udział w zdalnej rozprawie lub zdalnym posiedzeniu nie będą licować z powagą Izby lub będą stanowiły przeszkodę do dokonania czynności procesowych lub,
- zachowanie osoby uczestniczącej w rozprawie lub posiedzeniu na odległość będzie budziło uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego przebiegu czynności dokonanych zdalnie z jej udziałem,
W takiej sytuacji KIO uzna, że ta osoba nie stawiła się na rozprawie, co może mieć dla niej daleko idące skutki procesowe.
Jakie są nowe zasady wnoszenia pism?
Ustawodawca wprowadził nowe zasady wnoszenia pism. Wszelkie pisma muszą być wnoszone do KIO wraz z potwierdzeniem przekazania ich kopii innym uczestnikom postępowania. Gdy rozprawa prowadzona jest stacjonarnie, a pisma wnoszone są w trakcie rozprawy, ich odpisy muszą zostać dostarczone pozostałym uczestnikom postępowania.
Jakie zmiany czekają nas w postępowaniu dowodowym?
Ustawodawca wprowadził zasadę prekluzji dowodowej. Oznacza to, że wszystkie dowody należy złożyć do KIO przed otwarciem rozprawy. W trakcie rozprawy jakichkolwiek nowych dowodów składać już nie będzie można. Dowody zatem muszą zostać złożone z odwołaniem, odpowiedzią na odwołanie, przystąpieniem do postępowania odwoławczego, nie później niż do dnia poprzedzającego dzień rozprawy. Ustawodawca przewidział pewne ograniczone wyjątki od tej zasady.
Co nowego dla zamawiających?
Zamawiający będą zobowiązani do złożenia odpowiedzi na odwołanie w terminie nie krótszym niż 5 dni od dnia jego doręczenia. Obecnie odpowiedź na odwołanie to fakultatywna czynność zamawiającego, którą może dokonać nawet na pierwszej rozprawie.
A co z pełnomocnictwami?
Nowelizacja umożliwia również złożenie pełnomocnictwa dla reprezentanta uczestnika postępowania odwoławczego ustnie do protokołu.
Przystępujący – czy coś się zmienia?
Nowe obowiązki będą mieli również przystępujący. Mianowicie w przystąpieniu, oprócz wskazania strony, po której się przystępuję oraz interesu w przystąpieniu po właśnie tej stronie, trzeba będzie wskazać uzasadnienie oraz przedstawić ewentualne dowody na potwierdzenie twierdzeń zawartych w przystąpieniu. Do przystąpienia dołącza się dowód przekazania pisma pozostałym uczestnikom postępowania odwoławczego oraz ewentualne pełnomocnictwo.
Postępowanie odwoławcze – jakie będą zmiany w KIO od 2026 r.? | Podsumowanie
Powyżej opisane zmiany w postępowaniu odwoławczym to pierwsze tak daleko idące zmiany od wielu lat. Zarówno KIO, jak i zamawiający i wykonawcy muszą się przygotować na te zmiany technologicznie i mentalnie. Początkowo zapewne będzie wiele trudności, ale jak się wydaje zmiany idą w dobrym kierunku.
Najczęściej zadawane pytania
Jak będzie przebiegała rozprawa w postępowaniu odwoławczym po nowemu?
Co do zasady rozprawa będzie zdalna, chyba, że Prezes KIO uzna, że dla dobra postępowania właściwa będzie rozprawa stacjonarna.
Czy w rozprawie będę mogła uczestniczyć z dowolnego miejsca na ziemi?
Co do zasady tak. Ale pamiętaj, miejsce z którego będziesz się łączyła musi licować z powagą KIO. Jeżeli skład orzekający, uzna, że miejsce z którego uczestniczysz w rozprawie jest niewłaściwe, odmówi ci prawa do zdalnego stawiennictwa i uzna, że na rozprawie cię nie było. Stracisz zatem szanse do przedstawienia swoich racji.
Czy koszty odwołań się zmienią?
Jeżeli chodzi o koszty wpisu – te pozostają bez zmian. Ale koszty operacyjne rzeczywiście będą mniejsze. Nie będziesz musiał m.in. ponosić kosztów transportu i ewentualnego noclegu w Warszawie.
