Co zmieniło się w prawie zamówień publicznych po wyroku ws. KOLIN?

Dostęp wykonawców spoza Unii Europejskiej do rynku zamówień publicznych przez lata pozostawał obszarem pełnym niejasności. Przełom przyniósł wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie KOLIN, który jednoznacznie określił, kiedy i na jakich zasadach firmy z państw trzecich mogą uczestniczyć w europejskich przetargach. W konsekwencji Polska znowelizowała ustawę Prawo zamówień publicznych, wprowadzając istotne zmiany dla zamawiających i wykonawców. Sprawdź, co dokładnie się zmieniło i jakie ma to znaczenie dla praktyki przetargowej.

Wyrok ws. KOLIN – co z niego wynika?

22 października 2024 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok C-652/22, w którym udzielił odpowiedzi na pytania prejudycjalne (dotyczące wykładni przepisów prawa UE) sformułowane przez sąd chorwacki. Trybunał stwierdził w nim, że:

1. wykonawcy z państw spoza UE, które nie zawarły stosownej umowy nie mogą skutecznie powoływać się na przepisy dyrektywy o zamówieniach publicznych i w ten sposób domagać się równego traktowania ich ofert z ofertami złożonymi przez innych oferentów;
2. kwestia dostępu wykonawców z państw trzecich do postępowań o udzielenie zamówienia publicznego w państwach członkowskich należy do wyłącznej kompetencji UE, co oznacza, że państwa członkowskie nie mogą przyjmować w tym zakresie swoich wewnętrznych rozwiązań;
3. jeżeli UE nie wyda/wydała aktu generalnego normującego status podmiotów spoza UE, to do konkretnego zamawiającego należy ocena, czy powinien on dopuścić takiego wykonawcę do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia;
4. organy krajowe nie mogą interpretować tych samych przepisów krajowych transponujących dyrektywę o zamówieniach publicznych w taki sposób, aby miały one jednocześnie zastosowanie do wykonawców należących do wykonawców z państw trzecich, które nie zawarły odpowiedniej umowy z UE;
5. w przypadku postępowań odwoławczych, w których podmiot spoza UE będzie podnosił jego nierówne traktowanie w danym postępowaniu o zamówienie publiczne, zastosowanie będą miały do nich wyłącznie przepisy prawa krajowego.

Jaki wpływ na ustawodawstwo polskie miał wyrok ws. KOLIN?

Polski ustawodawca pracował niespełna rok nad wprowadzeniem stosowanych zmian do ustawy pzp. Ostatecznie ustawa nowelizująca weszła w życie 9 września 2025 r. (ustawa z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi, Dz.U. z 2025 r., poz. 1165).

Jaka jest pozycja wykonawcy spoza UE w polskich zamówieniach publicznych?

Na gruncie nowych przepisów:

1. jeżeli zamawiający w dokumentach postępowania lub ogłoszeniu o zamówieniu w sposób jasny i niebudzący wątpliwości nie dopuści możliwości uczestnictwa w postępowaniu o zamówienie publiczne wykonawców spoza UE, o ile w tym zakresie nie ma stosownej umowy międzynarodowej (np. GPA), to taki wykonawca nie może wziąć udziału w postępowaniu,
2. powyższe rozszerza się na członków konsorcjum, podmioty udostępniające zasoby, podwykonawców, dalszych podwykonawców,
3. złożenie oferty przez wykonawcę samodzielnie, w konsorcjum, przy udziale podmiotów udostępniających zasoby, wskazujących podwykonawców i dalszych podwykonawców pochodzących spoza UE, z którymi nie zawarto stosownej umowy międzynarodowej spowoduje jej automatyczne odrzucenie.

Innymi słowy, aby podmiot spoza UE, z którym nie zawarto stosownej umowy międzynarodowej mógł wziąć udział w postępowaniu o zamówienie publiczne, zamawiający musi wyrazić na to zgodę, poprzez odpowiednie zapisy w dokumentacji postępowania lub ogłoszenia o zamówieniu.

Wyrok ws. KOLIN i co teraz? | Podsumowanie

Jeżeli zatem jesteś wykonawcą spoza UE, z krajem pochodzenia którego nie zawarto stosownej umowy międzynarodowej lub chciałbyś z takim wykonawcą wystartować w publicznym przetargu, dokładnie przeczytaj dokumenty postępowania i ogłoszenie o zamówieniu. Jeżeli nie znajdziesz w nich jasnych zapisów o możliwości startowania w postępowaniu takich podmiotów, to nawet nie próbuj składać oferty, bo zostanie odrzucona. Powyższe nie stanowi ograniczenia konkurencji w świetle ani prawa krajowego ani prawa UE, zatem nie będzie to również podstawa do wniesienia odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej.

Najczęściej zadawane pytania