Wypadek może zmienić życie poszkodowanego nie tylko pod względem zdrowotnym, w związku z doznanymi obrażeniami ciała, ale również finansowym. Jeżeli w wyniku wypadku doszło do całkowitej lub częściowej utraty zdolności do pracy zarobkowej, poszkodowany może stracić możliwość osiągania dochodów na dotychczasowym poziomie. W takiej sytuacji przepisy prawa cywilnego przewidują możliwość dochodzenia tzw. renty wyrównawczej po wypadku.
Czym jest renta wyrównawcza po wypadku?
Podstawą prawną renty wyrównawczej po wypadku jest art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym jeżeli poszkodowany całkowicie lub częściowo utracił zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby albo zmniejszyły się jego widoki powodzenia na przyszłość, może żądać od zobowiązanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty. Dochodzenie zatem renty wyrównawczej po wypadku ma na celu kompensowanie uszczerbku finansowego, który powstał w konsekwencji wypadku.
Renta wyrównawcza po wypadku jest więc jednym ze sposobów naprawienia szkody powstałej wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia. W praktyce może mieć zastosowanie m.in. po wypadku komunikacyjnym, wypadku przy pracy czy innym zdarzeniu, za które odpowiedzialność ponosi określona osoba lub podmiot, np. ubezpieczyciel.
Co istotne, samo stwierdzenie uszczerbku na zdrowiu nie wystarcza jeszcze do uzyskania renty z tytułu utraconych zarobków. Konieczne jest wykazanie, że skutki wypadku przełożyły się na zdolność do osiągania dochodów oraz że istnieje związek pomiędzy wypadkiem a powstałą szkodą.
Kiedy przysługuje renta wyrównawcza po wypadku?
Katalog osób, które mogą rościć o przyznanie renty wyrównawczej po wypadku jest szeroki. W szczególności będą to ci poszkodowani, w przypadku których konsekwencje wypadku spowodowały utratę zdolności do wykonywania pracy zarobkowej ale również te osoby, które w wyniku konsekwencji zdarzenia nie uzyskują już dochodów na poziomie jak sprzed wypadku. Każdą sytuację należy szczegółowo przeanalizować, a zasadność dochodzenia renty wyrównawczej odpowiednio uargumentować i przede wszystkim wykazać.
Przykład 1:
Poszkodowany pracownik zatrudniony na umowę o pracę wykonujący pracę fizyczną doznał w wypadku poważnego urazu kręgosłupa i nie może już wykonywać dotychczasowej pracy.
Przykład 2:
Przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą po wypadku nie może jej kontynuować w dotychczasowym zakresie, stracił wielu kontrahentów.
Jak obliczyć utracone zarobki i wysokość renty wyrównawczej?
Najważniejszym elementem przy ustalaniu renty wyrównawczej po wypadku jest porównanie dochodu, jaki poszkodowany mógłby osiągać, gdyby nie doszło do wypadku z dochodami jakie faktycznie osiąga po zdarzeniu z zachowanym wymiarem zdolności do pracy.
Przykład:
Przed wypadkiem pracownik zarabiał średnio 8 000 zł netto miesięcznie. W wyniku obrażeń i konsekwencji wypadku nie może już wykonywać dotychczasowego zawodu i po przekwalifikowaniu podjął pracę, w której może zarabiać 5 500 zł netto miesięcznie. Różnica zatem w uzyskiwanym dochodzie wynosi 2500 zł.
Nie w każdym przypadku jednak celem obliczenia wysokości świadczenia można przyjąć wysokość ostatniego wynagrodzenia przed wypadkiem. Przy ustalaniu hipotetycznych zarobków znaczenie mogą mieć m.in.:
- wysokość wynagrodzenia przed wypadkiem,
- rodzaj wykonywanej pracy i zajmowane stanowisko,
- wiek poszkodowanego oraz staż zawodowy,
- kwalifikacje i doświadczenie,
- możliwość awansu,
- podwyżki wynagrodzeń na danym stanowisku,
- system premiowy i dodatki,
- praca w nadgodzinach, jeżeli była stałym elementem zatrudnienia,
- sytuacja na rynku pracy w danym zawodzie,
- możliwość dalszego rozwoju zawodowego,
- rodzaj i zakres ograniczeń zdrowotnych powstałych wskutek wypadku.
Istotne jest więc nie tylko to, ile poszkodowany zarabiał dzień przed wypadkiem, ale również to, jakie dochody z dużym prawdopodobieństwem mógłby osiągać w dalszej perspektywie wykorzystując swój dotychczasowy potencjał, wiek, posiadane zdolności, wykształcenie. Podkreślenia wymaga, że osoba młodsza będąca na początku swojej kariery zawodowej
Jakie dokumenty mogą być potrzebne?
Poszkodowany dochodzący renty wyrównawczej po wypadku powinien zgromadzić dokumenty pozwalające wykazać zarówno skutki zdrowotne wypadku, jak i jego wpływ na sytuację zawodową i finansową, w szczególności:
- dokumentacja medyczna dotycząca leczenia i rehabilitacji;
- orzeczenia o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy – jeżeli zostały wydane;
- umowa o pracę lub dokumenty dotyczące prowadzonej działalności gospodarczej;
- zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia sprzed wypadku;
- deklaracje podatkowe;
- dokumenty dotyczące awansów i podwyżek;
- dokumentacja potwierdzająca przekwalifikowanie zawodowe;
- informacje dotyczące wykonywanej pracy przed i po wypadku.
Im bardziej szczegółowo można odtworzyć sytuację zawodową poszkodowanego przed wypadkiem oraz jego aktualne możliwości, tym łatwiej przeprowadzić wiarygodne wyliczenie szkody.
Czy renta wyrównawcza może zostać zmieniona?
Tak. Renta nie musi być zawsze ustalona raz na całe życie w niezmiennej wysokości.
Jeżeli zmienią się okoliczności mające wpływ na wysokość świadczenia, w określonych sytuacjach możliwe jest żądanie zmiany wysokości lub czasu trwania renty wyrównawczej po wypadku. Znaczenie może mieć np. istotna zmiana stanu zdrowia, możliwości zarobkowych czy poziomu dochodów.
Podsumowanie
Renta wyrównawcza po wypadku może stanowić istotne wsparcie dla osoby, która wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia utraciła całkowicie albo częściowo zdolność do pracy zarobkowej. Jej celem jest wyrównanie rzeczywistej straty w dochodach, a nie samo zrekompensowanie faktu doznania uszczerbku na zdrowiu.
Podstawą obliczeń jest co do zasady porównanie sytuacji finansowej, w której poszkodowany znalazł się wskutek wypadku, z sytuacją, jaka istniałaby, gdyby do wypadku nie doszło. Wymaga to ustalenia zarówno hipotetycznych zarobków poszkodowanego, jak i jego aktualnych możliwości zarobkowych.
Każda sprawa jest jednak indywidualna. Na wysokość renty wyrównawczej po wypadku mogą wpływać m.in. charakter wykonywanego zawodu, kwalifikacje, wiek, rokowania zdrowotne, możliwość przekwalifikowania, aktualne dochody oraz otrzymywane świadczenia. Dlatego przed wystąpieniem z roszczeniem warto dokładnie przeanalizować dokumentację i przygotować szczegółowe wyliczenie szkody, a szczególnie pomocne w tego rodzaju sprawie będzie wsparcie prawnika.
Kiedy przysługuje renta wyrównawcza po wypadku?
Renta wyrównawcza po wypadku może przysługiwać osobie, która wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia całkowicie albo częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej. Podstawą prawną jest art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego. Konieczne jest wykazanie związku między wypadkiem a powstałą szkodą.
Jak obliczyć wysokość renty wyrównawczej po wypadku?
Wysokość renty wyrównawczej ustala się przede wszystkim przez porównanie dochodów, które poszkodowany mógłby osiągać, gdyby nie doszło do wypadku, z dochodami uzyskiwanymi po zdarzeniu. Uwzględnia się również jego aktualne możliwości zarobkowe oraz okoliczności wpływające na wysokość szkody.
Jakie dokumenty są potrzebne do uzyskania renty wyrównawczej?
Dochodzenie renty wyrównawczej wymaga zgromadzenia dokumentacji medycznej, dokumentów potwierdzających wysokość zarobków przed wypadkiem oraz informacji o aktualnej sytuacji zawodowej. Przydatne mogą być również umowy o pracę, deklaracje podatkowe i dokumenty dotyczące przekwalifikowania zawodowego.
