Fundacja rodzinna daje duże możliwości w zakresie gromadzenia i ochrony majątku, ale jednocześnie jej działalność została dość precyzyjnie ograniczona przez przepisy ustawy. Ma to szczególne znaczenie i określone konsekwencje – również podatkowe.
Prowadzenie przez fundację rodzinną działalności gospodarczej wykraczającej poza ustawowy zakres może skutkować opodatkowaniem dochodów sankcyjną stawką 25% CIT. W skrajnych przypadkach pojawiają się również ryzyka związane z odpowiedzialnością członków zarządu fundacji rodzinnej, a nawet możliwością jej rozwiązania.
Nic więc dziwnego, że jednym z częściej pojawiających się pytań jest to, czy fundacja rodzinna może inwestować w złoto – a jeśli tak, to na jakich zasadach.
Jak fundacja rodzinna rozróżnia działalność gospodarczą od zarządzania majątkiem?
Punktem wyjścia jest rozróżnienie pomiędzy działalnością gospodarczą fundacji rodzinnej a jej działalnością w ogóle.
Przepisy ustawy o fundacji rodzinnej dopuszczają wykonywanie jedynie określonych rodzajów działalności gospodarczej. Jednocześnie sama fundacja rodzinna została powołana przede wszystkim do gromadzenia mienia, zarządzania nim i spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów.
Nie każda czynność fundacji rodzinnej będzie więc automatycznie traktowana jako działalność gospodarcza. Zgodnie z ogólną definicją działalności gospodarczej chodzi bowiem o działalność:
- zarobkową,
- wykonywaną we własnym imieniu,
- w sposób zorganizowany i ciągły.
To właśnie elementy zorganizowania i ciągłości powodują, że jednorazowe lub okazjonalne działania fundacji rodzinnej nie zawsze będą kwalifikowane jako działalność gospodarcza w ścisłym znaczeniu.
To rozróżnienie okazuje się kluczowe choćby w przypadku inwestycji w złoto.
Kiedy fundacja rodzinna może mieć problem z obrotem złotem?
Ustawa o fundacji rodzinnej przewiduje, że fundacja może m.in. zbywać mienie, o ile nie zostało ono nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży. Ograniczenie to nie dotyczy jednak określonych kategorii aktywów inwestycyjnych, takich jak papiery wartościowe, udziały, akcje czy inne instrumenty finansowe.
Złoto fizyczne nie mieści się jednak w tej kategorii.
W praktyce oznacza to, że regularny obrót złotem inwestycyjnym – polegający na jego nabywaniu z założeniem późniejszej sprzedaży z zyskiem, może zostać uznany za działalność wykraczającą poza dozwolony zakres działalności gospodarczej fundacji rodzinnej.
Inaczej wygląda jednak sytuacja, gdy złoto pełni funkcję długoterminowego składnika majątku, służącego ochronie wartości aktywów fundacji, a jego sprzedaż ma charakter incydentalny lub wynika z późniejszej decyzji inwestycyjnej.
Fiskus zmienia podejście? Nowa interpretacja dotycząca złota
Istotne znaczenie ma tutaj najnowsza interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 21 kwietnia 2026 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.30.2026.2.END).
Fundacja rodzinna planowała okazjonalnie nabywać złoto fizyczne – zarówno sztabki, jak i monety bulionowe, w celu zabezpieczenia wartości posiadanych środków pieniężnych. Jednocześnie nie wykluczała, że w przyszłości może zdecydować się na sprzedaż części złota.
Dyrektor KIS uznał, że w opisanych okolicznościach nie dochodzi do prowadzenia niedozwolonej działalności gospodarczej. Organ podkreślił, że złoto miało stanowić element długoterminowego zarządzania majątkiem fundacji, a nie przedmiot profesjonalnego obrotu handlowego. W konsekwencji potencjalny dochód ze sprzedaży złota miał korzystać ze zwolnienia podatkowego przewidzianego dla fundacji rodzinnych.
Interpretacja ta nie oznacza oczywiście pełnej dowolności. Pokazuje jednak, że kluczowe znaczenie ma sposób działania fundacji rodzinnej oraz rzeczywisty cel nabywania aktywów.
Czy warto wnosić złoto do fundacji rodzinnej?
Odpowiedź zależy przede wszystkim od celu takiego wniesienia.
Jeżeli złoto ma zostać wyodrębnione z majątku prywatnego w celu ochrony przed potencjalnymi problemami finansowymi fundatora, uporządkowania sukcesji lub ograniczenia ryzyk związanych z dziedziczeniem – fundacja rodzinna może być bardzo użytecznym rozwiązaniem.
Pozwala bowiem oddzielić określone składniki majątku od majątku osobistego fundatora i utrzymać je w ramach długoterminowej struktury rodzinnej.
Jeżeli natomiast motywacją miałaby być wyłącznie optymalizacja podatkowa, sytuacja wygląda odmiennie.
Pomijając nawet fakt, że celem fundacji rodzinnej nie jest optymalizacja podatkowa, warto pamiętać, że sprzedaż złota inwestycyjnego przez osobę fizyczną – podobnie jak sprzedaż innych rzeczy ruchomych poza działalnością gospodarczą – co do zasady nie podlega podatkowi dochodowemu, jeżeli następuje po upływie sześciu miesięcy od końca miesiąca nabycia. Dodatkowo fizyczne złoto inwestycyjne nie podlega podatkowi od zysków kapitałowych w sposób charakterystyczny dla instrumentów finansowych.
Korzyści podatkowe związane z przeniesieniem złota do fundacji rodzinnej mogą więc okazać się iluzoryczne. Znacznie większe znaczenie mają tutaj kwestie sukcesyjne, organizacyjne i związane z ochroną majątku.
Podsumowanie – co fundacja rodzinna powinna wiedzieć o inwestowaniu w złoto?
Fundacja rodzinna może nabywać i zbywać złoto fizyczne, ale granica pomiędzy dopuszczalnym zarządzaniem majątkiem a niedozwoloną działalnością gospodarczą pozostaje bardzo istotna.
Kluczowe znaczenie ma przede wszystkim:
- cel nabywania złota,
- skala i częstotliwość transakcji,
- sposób funkcjonowania fundacji.
Okazjonalne inwestowanie w złoto jako element ochrony majątku wydaje się obecnie dopuszczalne – co potwierdza najnowsza interpretacja Dyrektora KIS. Czym innym byłoby jednak prowadzenie przez fundację rodzinną regularnego obrotu złotem o charakterze handlowym.
Przy planowaniu takich działań warto więc spojrzeć szerzej niż wyłącznie na kwestie podatkowe i ocenić, czy dana struktura rzeczywiście realizuje cele związane z sukcesją i ochroną majątku rodzinnego.
Najczęściej zadawane pytania
Czy fundacja rodzinna może kupować i sprzedawać złoto?
Tak, fundacja rodzinna może nabywać i zbywać złoto fizyczne, jednak musi to mieścić się w ramach zarządzania majątkiem. Kluczowe jest, aby nie prowadziła profesjonalnego, zorganizowanego obrotu złotem, bo mogłoby to zostać uznane za niedozwoloną działalność gospodarczą.
Jakie złoto może nabywać fundacja rodzinna?
Na podstawie najnowszej interpretacji podatkowej fundacja rodzinna może nabywać zarówno sztabki złota, jak i monety bulionowe. Warunkiem jest jednak to, że złoto służy zabezpieczeniu wartości majątku fundacji, a nie jest przedmiotem profesjonalnego obrotu handlowego. Forma złota ma więc mniejsze znaczenie niż cel i sposób jego posiadania w strukturze fundacji.
Czym różni się dopuszczalne zarządzanie majątkiem przez fundację rodzinną od niedozwolonej działalności gospodarczej?
Kluczowe są trzy elementy: cel nabycia aktywów, skala i częstotliwość transakcji oraz sposób funkcjonowania fundacji rodzinnej. Incydentalne zakupy złota jako formy ochrony wartości majątku to zarządzanie majątkiem. Natomiast systematyczne kupowanie i sprzedawanie złota z zamiarem osiągania zysku nosi znamiona działalności gospodarczej, która wykracza poza dozwolony zakres aktywności fundacji.
