Pytanie do SWZ – obowiązek czy uprawnienie wykonawcy?

Specyfikacja Warunków Zamówienia (SWZ) stanowi podstawowy dokument postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. To właśnie na jej treści opierają się wykonawcy, przygotowując oferty, a zamawiający – dokonując ich oceny. W praktyce bardzo często pojawia się pytanie: czy wykonawca ma obowiązek zadawania pytań do SWZ w przypadku wątpliwości, czy jest to jedynie jego uprawnienie? Odpowiedź na to pytanie ma istotne znaczenie zarówno na etapie przygotowania oferty, jak i ewentualnego korzystania ze środków ochrony prawnej. O niuansach tego tematu pisze nasz ekspert dr Piotr Schmidt.

Czym są pytania do SWZ?

Pytania do SWZ to formalne zapytania kierowane przez wykonawców do zamawiającego w toku postępowania o zamówienie publiczne. Ich celem jest wyjaśnienie treści dokumentacji przetargowej, w szczególności w sytuacjach, gdy zapisy SWZ są niejasne, sprzeczne ze sobą lub przepisami lub budzą wątpliwości interpretacyjne.

Zgodnie z przepisami Prawa zamówień publicznych zamawiający ma obowiązek udzielić wyjaśnień dotyczących treści SWZ, jeżeli wykonawca zwróci się z takim wnioskiem w przewidzianym terminie. Wyjaśnienia te stają się integralną częścią dokumentacji postępowania i są wiążące zarówno dla zamawiającego, jak i wykonawców.

Pytanie do SWZ jako uprawnienie wykonawcy

Co do zasady zadawanie pytań do SWZ jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem wykonawcy. Przepisy PZP nie nakładają na wykonawcę bezpośredniego obowiązku występowania z pytaniami w przypadku dostrzeżenia niejasności lub potencjalnych naruszeń w dokumentacji przetargowej.

Wykonawca może, ale nie musi, skorzystać z tego instrumentu. Decyzja w tym zakresie zależy od jego strategii procesowej, oceny ryzyka oraz etapu postępowania. Pytania do SWZ są narzędziem, które umożliwia:

• doprecyzowanie wymagań zamawiającego,
• usunięcie wątpliwości interpretacyjnych,
• ograniczenie ryzyka błędnego przygotowania oferty.

Kiedy brak pytania do SWZ może mieć konsekwencje?

Choć pytanie do SWZ jest formalnie uprawnieniem, w praktyce zaniechanie zadania pytania może mieć negatywne skutki dla wykonawcy, zwłaszcza na etapie późniejszego wnoszenia odwołania.

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej ugruntował się pogląd, że wykonawca, który dostrzega oczywistą niejasność lub wadliwość zapisów SWZ, powinien zareagować na etapie postępowania poprzez:

• zadanie pytania do SWZ,
• albo wniesienie odwołania na treść dokumentacji.

Brak takiej reakcji może zostać uznany za akceptację warunków postępowania, co w konsekwencji może ograniczyć możliwość skutecznego kwestionowania tych zapisów na późniejszym etapie.

Pytanie do SWZ a odwołanie do KIO

Szczególne znaczenie pytania do SWZ ujawnia się w kontekście środków ochrony prawnej. Wykonawca, który nie skorzystał z możliwości zakwestionowania treści SWZ na etapie jej publikacji, może napotkać trudności w skutecznym wniesieniu odwołania po wyborze oferty.

KIO wielokrotnie wskazywała, że zarzuty dotyczące treści SWZ powinny być podnoszone niezwłocznie, a nie dopiero po rozstrzygnięciu postępowania. W tym kontekście pytanie do SWZ pełni rolę sygnału, że wykonawca dostrzega problem i nie akceptuje wadliwych zapisów.

Nie oznacza to jednak, że brak pytania automatycznie pozbawia wykonawcę prawa do odwołania. Każdy przypadek podlega indywidualnej ocenie, a kluczowe znaczenie ma charakter naruszenia oraz moment, w którym wykonawca mógł je realnie dostrzec.

Czy pytanie do SWZ zawsze jest wystarczające?

Należy podkreślić, że zadanie pytania do SWZ nie zastępuje odwołania, jeżeli wykonawca uznaje, że treść dokumentacji narusza przepisy PZP. Pytanie służy wyjaśnieniu wątpliwości, natomiast odwołanie jest właściwym środkiem do eliminacji niezgodnych z prawem zapisów.

Jeżeli zamawiający udzieli odpowiedzi, która nie usuwa naruszenia lub wręcz je pogłębia, wykonawca powinien rozważyć wniesienie odwołania w ustawowym terminie. Sam fakt zadania pytania nie chroni bowiem przed skutkami wadliwej SWZ.

Strategiczne znaczenie pytań do SWZ

Z perspektywy praktycznej pytania do SWZ pełnią istotną funkcję strategiczną. Pozwalają one nie tylko na lepsze przygotowanie oferty, ale także na:

• udokumentowanie wątpliwości wykonawcy,
• wykazanie należytej staranności,
• wzmocnienie argumentacji w ewentualnym sporze przed KIO.

W wielu przypadkach dobrze sformułowane pytanie może skłonić zamawiającego do zmiany lub doprecyzowania zapisów SWZ bez konieczności angażowania środków ochrony prawnej. Pamiętać należy, że pytanie nie może służyć negocjowaniu treści SWZ pod konkretne rozwiązanie jakim dysponuje wykonawca. Byłoby to nadużycie prawa.

Pytanie do SWZ – obowiązek czy uprawnienie wykonawcy? | Podsumowanie

Pytanie do SWZ jest uprawnieniem wykonawcy, a nie jego formalnym obowiązkiem, jednak w praktyce brak reakcji na niejasne lub wadliwe zapisy dokumentacji przetargowej może prowadzić do negatywnych konsekwencji. Wykonawcy powinni każdorazowo analizować treść SWZ i świadomie decydować, czy skorzystać z możliwości zadania pytania, czy też od razu sięgnąć po odwołanie.

Odpowiednio wykorzystane pytania do SWZ mogą znacząco zwiększyć bezpieczeństwo udziału w postępowaniu i ograniczyć ryzyko sporów na dalszych etapach przetargu.

Jeżeli planujesz kampanię z influencerem i chcesz mieć pewność, że Twoja marka jest realnie zabezpieczona, warto zadbać o te kwestie zanim pierwsza publikacja trafi do sieci.

Najczęściej zadawane pytania