Jako wykonawca nie jesteś pozbawiony narzędzi do walki ze złymi, według ciebie, decyzjami zamawiających. Ustawodawca przewidział katalog środków ochrony prawnej. W ustawie PZP przewidziano dwa podstawowe środki ochrony prawnej: odwołanie i skargę do sądu zamówień publicznych. Nasz ekspert, dr Piotr Schmidt pokrótce je opisuje w niniejszym artykule.
Odwołanie – czy warto?
Odwołanie to pierwszoinstancyjny środek ochrony prawnej, służący każdemu wykonawcy. Odwołanie wnosi się do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej (KIO) na każde działania lub zaniechanie zamawiającego. Odwołanie można wnieść zarówno na etapie przed upływem terminu składania ofert, np. na treść SWZ. Najczęściej jednak odwołania składa się na czynności zamawiającego w związku z rozstrzygnięciem postępowania, tj. wybór oferty najkorzystniejszej lub odrzucenie oferty.
Ponadto przewidziano możliwość odwołania się na czynność wyboru niewłaściwego trybu postępowania, w szczególności zamówienia z wolnej ręki, w okolicznościach, gdy nie zostały spełnione przesłanki jego zastosowania.
Odwołania warto składać, o ile znajdziesz argumenty i to mocne, dowodzące, że zamawiający popełnił błąd oraz korzyści dla ciebie w obaleniu decyzji zamawiającego.
Jak krok po kroku przygotować odwołanie?
Składając odwołanie musisz udowodnić posiadanie interesu w uzyskaniu zamówienia. Zatem nawet jeśli w treści odwołania wykażesz ponad wszelką wątpliwość, że postępowanie zostało przeprowadzone wadliwie, ale nie wykażesz swojego interesu w uzyskaniu zamówienia, KIO się nim nie zajmie. Kiedy takiego interesu nie będziesz mieć? Przykładowo, jeżeli będziesz trzeci lub kolejny w rankingu. Zakładając istnienie interesu w uzyskaniu zamówienia musisz wykonać poniższe kroki:
- przygotować treść odwołania, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ustawie PZP, które określają jego niezbędne elementy,
- prawidłowo sformułować zarzuty odwołania oraz wskazać oczekiwania względem KIO,
- wyczerpująco uzasadnić swoje zarzuty, ze wskazaniem i załączeniem dowodów na potwierdzenie swoich tez,
- formalnie przygotować odwołanie:
- podpisać kwalifikowanym podpisem elektronicznym i przesłać na skrzynkę podawczą KIO w terminie, albo
- podpisać ręcznie i złożyć w biurze podawczym KIO lub przesłać pocztą,
- dołączyć dokument rejestrowy,
- dołączyć pełnomocnictwo, o ile korzystasz z pełnomocnika,
- dołączyć potwierdzenie przekazania odwołania zamawiającemu,
- opłacić wpis od odwołania oraz pełnomocnictwa (o ile korzystasz z pełnomocnika) i załączyć potwierdzenie do odwołania.
Jak formułować zarzuty?
Zarzuty muszą być formułowane z ogromną pieczołowitością. Należy jasno i konkretnie wskazać jakie, twoim zdaniem, zachowania lub zaniechania zamawiającego podważasz oraz jakie w konsekwencji przepisy PZP zostały naruszone. Ponadto na etapie składania odwołania należy sformułować wszystkie zarzuty, w tym ewentualne. Jest to bardzo ważne, bo później, już na rozprawie, zarzutów nie można uzupełniać lub poprawiać. Niestety często w naszej praktyce okazywało się na sali KIO, że odwołujący doszedł po czasie do wniosku, że chciałby coś w zarzutach zmodyfikować, a KIO takich zmian nie dopuszcza, bo orzeka wyłącznie na podstawie zarzutów już sformułowanych w odwołaniu. Stawało się to podstawą do oddalenia odwołania.
Jak dowodzić swoich racji przed KIO?
Należy też pamiętać, że wszystkie swoje tezy zawarte w odwołaniu musisz udowodnić. Oznacza to, że każdy zarzut i każdy stan faktyczny musisz poprzeć obiektywnymi dowodami, pochodzącymi od osób trzecich. Same wywody zawarte w odwołaniu mogą zostać, i często są, uznane za wyłącznie twoje opinie i wyobrażenia o podważanych okolicznościach. To prosta droga do oddalenia odwołania.
Przegrałeś w KIO – co dalej?
Przegrana przed KIO nie musi kończyć twojej drogi w obronie twoich interesów. Ustawodawca przewidział skargę do sądu zamówień publicznych jako środek ochrony prawnej w drugiej instancji. Skarga ma charakter apelacji cywilnoprawnej i mają do niej zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Jeżeli uznasz, że warto walczyć dalej, pamiętaj, że postępowanie skargowe jest daleko bardziej sformalizowane niż odwoławcze, zarówno jeśli chodzi o wymogi co do skargi jako pisma procesowego, jak i co do samego przebiegu rozprawy. Ponadto wymaga wniesienia wpisu w wysokości trzykrotności wpisu od odwołania.
Środki ochrony prawnej w PZP | Podsumowanie
Obrona swoich słusznych interesów jest zawsze dobrym rozwiązaniem. Jeżeli masz interes w uzyskaniu zamówienia, masz dobre argumenty i dysponujesz dowodami na ich poparcie, to warto przynajmniej zastanowić się nad złożeniem odwołania. Pamiętaj, zamawiający też może się mylić, w szczególności że pracują u niego ludzie tacy sami jak ty. Nie obawiaj się, że zamawiający się na ciebie obrazi i będzie krzywo na ciebie spoglądał w przyszłości. Profesjonalny zamawiający wie, że odwołanie to święte prawo wykonawcy. Jeżeli masz wątpliwości, zwróć się do nas – nasi specjaliści chętnie ci pomogą.
