Prawo spadkowe

Czy muszę zapłacić podatek od spadku? Grupy, kwoty wolne i SD-Z2 w 2026 r.

Najbliższa rodzina zmarłego nie płaci podatku od spadku, jeśli w ciągu 6 miesięcy zgłosi nabycie spadku w urzędzie skarbowym na formularzu SD-Z2. Pozostali spadkobiercy płacą podatek tylko od nadwyżki ponad kwotę wolną, która w 2026 r. wynosi od 5 733 zł do 36 120 zł.

Wyjaśniamy, do której grupy podatkowej należysz, jak policzyć podatek, ile masz czasu na zgłoszenie i co zmieniło się od 7 stycznia 2026 r.

adw. Michał Konieczny - Votum Legal Halaś, Konieczny i Wspólnicy sp.k.adw. Michał Koniecznyaktualizacja: październik 2026Czas czytania: 12 minut

W skrócie

Najbliższa rodzina

Małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha nie płacą podatku, jeśli złożą SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.

Kwota wolna

Pozostali płacą tylko od nadwyżki ponad 36 120 zł (I grupa), 27 090 zł (II grupa) lub 5 733 zł (III grupa).

Zmiany od 7.01.2026

Obowiązek podatkowy powstaje po stwierdzeniu nabycia spadku, a spóźnione zgłoszenie można uratować wnioskiem o przywrócenie terminu.

Kiedy trzeba zapłacić podatek od spadku?

Podatek od spadków i darowizn obejmuje majątek odziedziczony po osobie zmarłej, np. mieszkanie, dom, samochód, pieniądze na koncie czy udziały w spółce. Reguluje go ustawa z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Podatek trzeba zapłacić, gdy łącznie są spełnione trzy warunki:

  • spadkobierca nie należy do grupy zerowej albo do niej należy, ale nie zgłosił spadku w terminie,
  • czysta wartość odziedziczonego majątku przekracza kwotę wolną dla jego grupy podatkowej,
  • nie ma innego zwolnienia, np. ulgi przy odziedziczonym mieszkaniu.

Czysta wartość to wartość rynkowa majątku po odliczeniu długów i ciężarów, np. niespłaconego kredytu spadkodawcy czy kosztów pogrzebu, jeśli nie pokryto ich z majątku zmarłego ani z zasiłku pogrzebowego. Każdy spadkobierca rozlicza się osobno, od wartości swojego udziału.

§

Moment powstania obowiązku podatkowego (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy)

Od 7 stycznia 2026 r. obowiązek podatkowy przy dziedziczeniu powstaje z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza albo wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

Wcześniej liczyła się chwila przyjęcia spadku, którą trudno było ustalić. Nowa zasada dotyczy spraw, w których postanowienie uprawomocniło się, akt zarejestrowano albo poświadczenie wydano od 7 stycznia 2026 r.

Dlatego pierwszym krokiem po śmierci bliskiej osoby jest zwykle przeprowadzenie postępowania o stwierdzenie nabycia spadku albo sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia u notariusza. Od tej daty biegną terminy podatkowe.

Grupy podatkowe - kto należy do której?

Wysokość kwoty wolnej i stawki podatku zależą od tego, kim spadkobierca był dla zmarłego (art. 14 ustawy). Ustawa wyróżnia trzy grupy podatkowe:

GrupaKto do niej należyKwota wolna
I grupamałżonek, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie), pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha, zięć, synowa, teściowie36 120 zł
II grupazstępni rodzeństwa (np. siostrzeniec, bratanica), rodzeństwo rodziców (ciotka, wujek), zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków, małżonkowie innych zstępnych27 090 zł
III grupapozostali, np. kuzyn, konkubent, przyjaciel, osoba niespokrewniona5 733 zł

Do zstępnych i wstępnych zalicza się też osoby przysposobione i przysposabiających oraz, na zasadach z art. 14 ust. 4a ustawy, dzieci z pieczy zastępczej i tworzące ją rodziny.

Partner, z którym zmarły nie miał ślubu, należy do III grupy, nawet po wielu latach wspólnego życia. Ma wtedy najniższą kwotę wolną i najwyższe stawki.

Kto nie płaci podatku od spadku? Grupa zerowa

W ramach I grupy ustawa wyodrębnia najbliższą rodzinę, potocznie nazywaną grupą zerową (art. 4a ustawy). Należą do niej:

  • małżonek,
  • zstępni: dzieci, wnuki, prawnuki,
  • wstępni: rodzice, dziadkowie, pradziadkowie,
  • pasierb,
  • rodzeństwo,
  • ojczym i macocha.

Te osoby są całkowicie zwolnione z podatku od spadku bez względu na wartość majątku, ale tylko wtedy, gdy zgłoszą nabycie spadku naczelnikowi urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Każdy spadkobierca składa własne zgłoszenie. Zięć, synowa i teściowie są w I grupie, ale nie w grupie zerowej, więc to zwolnienie ich nie obejmuje.

Kiedy SD-Z2 nie jest potrzebne

Zgłoszenia nie trzeba składać, gdy wartość spadku razem z tym, co spadkobierca dostał od tej samej osoby w danym roku i 5 latach przed nim, nie przekracza 36 120 zł (art. 4a ust. 4). Po akcie poświadczenia dziedziczenia u notariusza SD-Z2 trzeba złożyć tak samo jak po postanowieniu sądu.

Zwolnienie dla grupy zerowej nie dotyczy spadków po osobach zmarłych przed 1 stycznia 2007 r.

Termin na zgłoszenie spadku (SD-Z2) i przywrócenie terminu

Termin 6 miesięcy na złożenie SD-Z2 liczy się od dnia:

  1. Postanowienie sądu – Uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.

  2. Akt notarialny – Zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza.

  3. Poświadczenie europejskie – Wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

  4. Późniejsza wiedza – Dowiedzenia się o spadku, jeśli spadkobierca dowiedział się o nim po terminie i uprawdopodobni ten fakt (art. 4a ust. 2).

SD-Z2 składa się w urzędzie skarbowym, pocztą albo elektronicznie, np. przez e-Urząd Skarbowy. W formularzu wpisuje się odziedziczone składniki majątku i ich wartość rynkową z dnia powstania obowiązku podatkowego. O tym, który urząd jest właściwy, decyduje m.in. położenie odziedziczonej nieruchomości.

§

Przywrócenie terminu (art. 4c ustawy, od 7 stycznia 2026 r.)

Jeżeli spadkobierca spóźnił się ze zgłoszeniem bez własnej winy, np. z powodu długiej choroby, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Wniosek składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny spóźnienia i od razu dołącza do niego SD-Z2 (art. 162 Ordynacji podatkowej).

Przepis obejmuje spadki nabyte od 7 stycznia 2026 r. oraz wcześniejsze, jeśli termin na zgłoszenie nie upłynął przed tą datą.

Gdy osoba z grupy zerowej nie złoży SD-Z2 w terminie i nie uzyska jego przywrócenia, traci zwolnienie. Spadek jest wtedy opodatkowany tak jak w I grupie podatkowej: z kwotą wolną 36 120 zł i stawkami od 3% do 7% (art. 4a ust. 3).

Kwota wolna od podatku od spadku i stawki w 2026 r.

Kwoty wolne od podatku od spadków wynoszą 36 120 zł w I grupie, 27 090 zł w II grupie i 5 733 zł w III grupie. Obowiązują od 1 lipca 2023 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów (Dz.U. 2023 poz. 1226) i nie zmieniły się w 2026 r.

Kwota wolna dotyczy wszystkiego, co spadkobierca dostał od tej samej osoby w roku nabycia i w 5 latach przed nim. Jeśli zmarły wcześniej przekazał mu darowiznę, jej wartość dolicza się do wartości spadku.

Podatek liczy się od nadwyżki ponad kwotę wolną, według skali:

Nadwyżka ponad kwotę wolnąI grupaII grupaIII grupa
do 11 833 zł3%7%12%
11 833 zł – 23 665 zł355 zł + 5% nadwyżki ponad 11 833 zł828,40 zł + 9% nadwyżki ponad 11 833 zł1 420 zł + 16% nadwyżki ponad 11 833 zł
ponad 23 665 zł946,60 zł + 7% nadwyżki ponad 23 665 zł1 893,30 zł + 12% nadwyżki ponad 23 665 zł3 313,20 zł + 20% nadwyżki ponad 23 665 zł

Podstawę opodatkowania i kwotę podatku zaokrągla się do pełnych złotych.

Przykłady obliczeń

Ile podatku zapłaci siostrzeniec, a ile syn, który nie złożył SD-Z2?

Siostrzeniec (II grupa) dziedziczy po wujku 100 000 zł. Nadwyżka ponad kwotę wolną to 72 910 zł (100 000 zł – 27 090 zł). Podatek: 1 893,30 zł + 12% od 49 245 zł (72 910 zł – 23 665 zł) = 7 802,70 zł, po zaokrągleniu 7 803 zł.

Syn dziedziczy po ojcu mieszkanie warte 300 000 zł. Jeśli złoży SD-Z2 w terminie, nie zapłaci nic. Jeśli o tym zapomni, zapłaci podatek jak w I grupie: nadwyżka 263 880 zł (300 000 zł – 36 120 zł), podatek 946,60 zł + 7% od 240 215 zł = 17 761,65 zł, po zaokrągleniu 17 762 zł.

Tyle kosztuje przeoczenie jednego formularza.

Zeznanie SD-3 i zapłata podatku od spadku

Spadkobierca, który nie jest zwolniony, składa w urzędzie skarbowym zeznanie podatkowe SD-3 w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego (art. 17a ust. 1). Do zeznania dołącza dokumenty, które wpływają na podstawę opodatkowania, np. potwierdzenie długów spadkowych.

Jeżeli osoba z grupy zerowej przegapiła termin na SD-Z2, miesiąc na złożenie SD-3 liczy się od dnia, w którym upłynął ten termin. Gdy złożyła wniosek o przywrócenie terminu i dostała odmowę, miesiąc biegnie od dnia, w którym postanowienie o odmowie stało się ostateczne (art. 17a ust. 1a).

Spadkobierca nie oblicza podatku sam. Naczelnik urzędu skarbowego wydaje decyzję, a podatek trzeba zapłacić w ciągu 14 dni od jej doręczenia. Jeśli wartość podana w zeznaniu odbiega od rynkowej, urząd może ją zweryfikować, także z udziałem biegłego.

Odziedziczone mieszkanie - ulga do 110 m²

Osoby z I i II grupy, które nie korzystają ze zwolnienia dla grupy zerowej, mogą skorzystać z ulgi mieszkaniowej (art. 16 ustawy). Wartości odziedziczonego domu lub mieszkania, także spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, nie wlicza się wtedy do podstawy opodatkowania do 110 m² powierzchni użytkowej. Z ulgi może też skorzystać osoba z III grupy, która co najmniej 2 lata opiekowała się spadkodawcą na podstawie pisemnej umowy z podpisem poświadczonym notarialnie.

Warunki ulgi są wymagające. Spadkobierca:

  • nie może mieć innego domu ani mieszkania albo musi je w ciągu 6 miesięcy przekazać zstępnym, Skarbowi Państwa lub gminie,
  • nie może mieć spółdzielczego prawa do innego lokalu ani być najemcą albo musi z nich zrezygnować w ciągu 6 miesięcy,
  • musi zamieszkać w odziedziczonym lokalu, zameldować się w nim na pobyt stały i nie sprzedawać go przez 5 lat.

Złamanie warunków przed upływem 5 lat oznacza utratę ulgi i obowiązek zapłaty podatku. Jeśli spadkobierców jest kilku, ulga przysługuje stosownie do udziału, dlatego przed skorzystaniem z niej warto przemyśleć dział spadku.

Podatek od spadku - co zmieniło się od 7 stycznia 2026 r.?

Ustawa z 21 listopada 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 1854) nie zmieniła kwot wolnych ani stawek, ale zmieniła terminy i ich skutki:

Obowiązek podatkowy

art. 6 ust. 1 pkt 1

Powstaje po uprawomocnieniu się postanowienia sądu, rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia albo wydaniu europejskiego poświadczenia spadkowego, a nie z chwilą przyjęcia spadku.

Przywrócenie terminu

art. 4c

Spóźnione SD-Z2 można uratować wnioskiem, jeśli spadkobierca uprawdopodobni, że spóźnił się bez własnej winy.

Termin na SD-3

art. 17a ust. 1a

Po niezłożeniu SD-Z2 zeznanie SD-3 składa się w ciągu miesiąca od upływu terminu na zgłoszenie albo od ostatecznej odmowy przywrócenia terminu.

Czy muszę zapłacić podatek od spadku? Podsumowanie

Najbliższa rodzina zmarłego nie zapłaci podatku od spadku, jeśli złoży SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu lub rejestracji aktu poświadczenia dziedziczenia. Pozostali spadkobiercy płacą podatek od nadwyżki ponad kwotę wolną: 36 120 zł, 27 090 zł albo 5 733 zł, zależnie od grupy podatkowej.

Najczęstszy kosztowny błąd to przegapienie terminu na SD-Z2. Warto zaplanować go od razu, razem z innymi formalności po śmierci bliskiej osoby. W sprawach z nieruchomościami, majątkiem za granicą albo spornym kręgiem spadkobierców pomoc prawnika z zakresu prawa spadkowego pozwala uniknąć podatku, którego dało się nie płacić.

Najczęstsze pytania

Czy dziecko musi zapłacić podatek od spadku po rodzicach?

Nie, jeśli złoży formularz SD-Z2 w urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia sądu albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Wartość spadku nie ma wtedy znaczenia. Po terminie spadek jest opodatkowany jak w I grupie podatkowej, z kwotą wolną 36 120 zł.

Ile wynosi kwota wolna od podatku od spadku w 2026 r.?

36 120 zł w I grupie, 27 090 zł w II grupie i 5 733 zł w III grupie. Kwota dotyczy łącznie wszystkiego, co spadkobierca otrzymał od tej samej osoby w roku nabycia i w 5 latach przed nim.

Czy po akcie poświadczenia dziedziczenia trzeba składać SD-Z2?

Tak. Notariusz nie składa zgłoszenia za spadkobierców. Termin 6 miesięcy liczy się od dnia zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Zgłoszenia nie trzeba składać tylko wtedy, gdy wartość spadku nie przekracza 36 120 zł.

Co zrobić, gdy minął termin na złożenie SD-Z2?

Od 7 stycznia 2026 r. można złożyć wniosek o przywrócenie terminu, jeśli spóźnienie nastąpiło bez winy spadkobiercy. Wniosek składa się w ciągu 7 dni od ustania przyczyny spóźnienia, razem z formularzem SD-Z2. Bez przywrócenia terminu trzeba złożyć zeznanie SD-3 w ciągu miesiąca od upływu terminu na zgłoszenie.

Czy konkubent płaci podatek od spadku?

Tak. Partner bez ślubu należy do III grupy podatkowej: ma kwotę wolną 5 733 zł i płaci od 12% do 20% od nadwyżki. Może skorzystać z ulgi mieszkaniowej tylko wtedy, gdy co najmniej 2 lata opiekował się spadkodawcą na podstawie umowy z podpisem poświadczonym notarialnie.

Kto oblicza podatek od spadku?

Naczelnik urzędu skarbowego, na podstawie zeznania SD-3. Spadkobierca dostaje decyzję i płaci podatek w ciągu 14 dni od jej doręczenia.

adw. Michał Konieczny

Adwokat · partner zarządzający

Adwokat od 2015 r., członek Izby Adwokackiej we Wrocławiu. Reprezentuje klientów w sporach cywilnych i gospodarczych, pisze o sukcesji, fundacji rodzinnej i podatkach.

Powiązane artykuły

Postępowanie

Dokumenty, przebieg i czas trwania postępowania spadkowego.

Zachowek

Kto może żądać zachowku i jak obliczyć jego wysokość.

Darowizny

Darowizna za życia a podatek i późniejszy spadek.

Porozmawiajmy o Twoim spadku

Opisz, co odziedziczyłeś i na jakim etapie jest sprawa. Sprawdzimy, czy grozi Ci podatek, przygotujemy SD-Z2 lub wniosek o przywrócenie terminu i przeprowadzimy sprawę spadkową.

Formularz kontaktowy

Wypełnij formularz a my skontaktujemy się w możliwie najkrótszym czasie.

Imię i nazwisko
Podając e-mail zgadzasz się na przesyłanie z Kancelarii informacji handlowych.
Votum Legal Halaś, Konieczny i Wspólnicy Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp.k. przetwarza Twoje dane w celu kontaktu w sprawie oferty. Możesz złożyć sprzeciw lub odwołać zgodę. Polityka prywatności.