Wprowadzenie nowego systemu oceny poziomu potrzeby wsparcia dla osób z niepełnosprawnościami spowodowało wiele pytań i wątpliwości wśród wnioskodawców oraz ich rodzin. Jedną z najczęściej pojawiających się kwestii jest to, czy warto składać odwołanie od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON), gdy przyznana liczba punktów wydaje się zbyt niska.
W praktyce prawnej takie sytuacje zdarzają się bardzo często. Warto więc wiedzieć, jakie prawa przysługują osobom ubiegającym się o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia, w jaki sposób można zakwestionować decyzję WZON oraz kiedy złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy może przynieść realne korzyści.
Czym jest poziom potrzeby wsparcia?
Poziom potrzeby wsparcia to ocena stopnia, w jakim osoba z niepełnosprawnością potrzebuje pomocy innych osób w codziennym funkcjonowaniu. Oceny tej dokonuje Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności (WZON) na podstawie dokumentacji medycznej oraz wywiadu dotyczącego funkcjonowania osoby ubiegającej się o ustalenie poziomu wsparcia.
Poziom potrzeby wsparcia wyrażany jest w punktach. Maksymalnie można uzyskać 100 punktów, a ich liczba odzwierciedla skalę trudności w takich obszarach jak:
- poruszanie się,
- samoobsługa,
- komunikowanie się,
- prowadzenie gospodarstwa domowego,
- funkcjonowanie społeczne.
Wynik oceny ma bardzo duże znaczenie praktyczne, ponieważ wpływa na możliwość uzyskania świadczenia wspierającego oraz na jego wysokość. W praktyce oznacza to, że nawet kilka dodatkowych punktów może decydować o przyznaniu świadczenia albo o jego wyższej kwocie.
Dlaczego decyzje WZON są często kwestionowane?
Decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia powinna być wydana na podstawie pełnej dokumentacji medycznej oraz rzetelnej oceny funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością. W praktyce jednak zdarzają się sytuacje, w których wnioskodawcy nie zgadzają się z ustaloną punktacją.
Najczęstsze przyczyny kwestionowania decyzji WZON to:
- nieuwzględnienie całej dokumentacji medycznej,
- zbyt ogólna ocena funkcjonowania w codziennym życiu,
- pominięcie części schorzeń lub ograniczeń zdrowotnych,
- przeprowadzenie oceny w sposób zbyt pobieżny,
- nieadekwatna ocena stopnia samodzielności.
W takich przypadkach osoba zainteresowana ma prawo skorzystać z przewidzianych prawem środków zaskarżenia.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy – pierwszy krok po decyzji WZON
Wbrew powszechnej opinii pierwszym krokiem po otrzymaniu niekorzystnej decyzji WZON nie jest klasyczne odwołanie.
W pierwszej kolejności przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przez WZON.
Taki wniosek należy złożyć w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Sprawa trafia wówczas ponownie do analizy w tym samym organie.
Jeżeli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zostanie uwzględniony, wnioskodawca jest zazwyczaj ponownie wzywany na komisję. Podczas takiego posiedzenia przeprowadzana jest kolejna ocena funkcjonowania osoby z niepełnosprawnością. W zawiadomieniu wskazany zostaje termin oraz miejsce komisji.
Dopiero po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy możliwe jest dalsze zaskarżenie decyzji w trybie odwoławczym.
Dlaczego liczba punktów poziomu potrzeby wsparcia jest tak ważna?
Każdy punkt przyznany w decyzji WZON może mieć bardzo konkretne konsekwencje finansowe. Wynika to z faktu, że wysokość świadczenia wspierającego jest powiązana z wysokością renty socjalnej i stanowi określony procent tego świadczenia.
Po waloryzacji obowiązującej od 1 marca 2026 r. wysokość świadczenia wspierającego wynosi:
| Poziom potrzeby wsparcia | Procent renty socjalnej | Kwota od 1 marca 2026 r. |
|---|---|---|
| 70–74 pkt | 40% | 792 zł |
| 75–79 pkt | 60% | 1 188 zł |
| 80–84 pkt | 80% | 1 583 zł |
| 85–89 pkt | 120% | 2 375 zł |
| 90–94 pkt | 180% | 3 562 zł |
| 95–100 pkt | 220% | 4 353 zł |
Oznacza to, że różnica kilku punktów w ocenie poziomu potrzeby wsparcia może oznaczać kilkaset, a nawet kilka tysięcy złotych miesięcznie.
Kiedy warto złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy?
Z doświadczenia wynika, że odwołanie od decyzji WZON dotyczącej poziomu potrzeby wsparcia warto rozważyć zwłaszcza w następujących sytuacjach:
- liczba punktów jest bardzo bliska wyższego progu świadczenia,
- komisja nie uwzględniła wszystkich schorzeń,
- w trakcie postępowania nie przedstawiono pełnej dokumentacji medycznej,
- stan zdrowia uległ pogorszeniu,
- opis funkcjonowania w decyzji nie odpowiada rzeczywistej sytuacji.
W wielu przypadkach ponowna komisja prowadzi do zwiększenia liczby punktów, a tym samym do przyznania wyższego świadczenia wspierającego.
Czy warto odwoływać się od decyzji WZON dotyczącej poziomu potrzeby wsparcia? | Podsumowanie
Decyzja WZON ustalająca poziom potrzeby wsparcia nie musi być ostateczna. Jeżeli osoba z niepełnosprawnością lub jej opiekun nie zgadza się z przyznaną liczbą punktów, warto rozważyć złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku wnioskodawca najczęściej jest ponownie wzywany na komisję, podczas której przeprowadzana jest kolejna ocena funkcjonowania. W wielu sytuacjach może to doprowadzić do zwiększenia punktacji i uzyskania wyższego świadczenia wspierającego.
Biorąc pod uwagę wysokość świadczeń obowiązujących od marca 2026 r., nawet niewielka zmiana liczby punktów może mieć istotne znaczenie dla sytuacji finansowej osoby z niepełnosprawnością.
